IMF, Orta Doğu’daki savaşın kısa süreli kalması halinde dahi 2026 büyümesini aşağı çekip enflasyonu yukarı ittiğine işaret ederken, IEA ve Dünya Bankası ile yapılan ortak değerlendirmeler enerji arzı ve fiyatlarda çatışma sonrası toparlanmanın zaman alabileceğini ortaya koyuyor. ECB ve OECD de yüksek enerji fiyatlarının 2026 ve 2027 görünümünü baskılamayı sürdürebileceğine dikkat çekiyor.
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Nisan 2026 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu, Orta Doğu’daki savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkisinin çatışmanın süresiyle sınırlı kalmayabileceğine işaret etti. IMF, mevcut referans senaryosunda daha sınırlı ve kısa süreli bir çatışma varsaymasına rağmen, 2026 küresel büyüme tahminini aşağı çekti. Kurum, Ocak ayındaki görünümde küresel büyümenin yukarı yönlü revize edilebileceğini, ancak savaş kaynaklı enerji ve ticaret aksaklıklarının bu tabloyu tersine çevirdiğini belirtiyor.
IMF’ye göre temel senaryo, çatışmanın sınırlı kaldığı ve aksaklıkların yıl içinde kademeli olarak hafiflediği bir çerçeveye dayanıyor. Buna rağmen kurum, 2026’da küresel büyümenin yüzde 3,1’e gerilediğini, manşet enflasyonun ise yüzde 4,4’e yükseldiğini ortaya koyuyor. Raporda, 2026’daki enflasyon etkisinin önemli bölümünün ve büyümedeki aşağı yönlü etkinin büyük kısmının daha yüksek enerji fiyatlarından kaynaklandığı vurgulanıyor.
Enerji şokunun ekonomik etkisi savaşın bitiş tarihini aşabiliyor
Bu tablo, Hürmüz’de çatışma bugün sona erse bile enerji piyasalarında normalleşmenin otomatik ve hızlı bir şekilde gerçekleşmeyeceğine işaret ediyor. IMF’nin yaklaşımı, savaşın askeri olarak sona ermesi ile fiyatlar, büyüme ve enflasyon üzerindeki baskının aynı anda ortadan kalkmayabileceğini gösteriyor. Kurumun olumsuz senaryosunda enerji fiyatlarının daha sert yükselmesi halinde 2027’ye de taşan büyüme kaybı ve enflasyon baskısı öngörülüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) IMF ve Dünya Bankası ile yaptığı ortak değerlendirme de bu çerçeveyi destekliyor. Açıklamada, Hürmüz’de düzenli akış yeniden başlasa bile emtia arzının çatışma öncesi seviyelere dönmesinin zaman alabileceği belirtiliyor. Aynı değerlendirmede, altyapı hasarı ve tedarik zinciri etkileri nedeniyle yakıt ve gübre fiyatlarının bir süre daha yüksek kalabileceğine dikkat çekiliyor. Bu da savaşın sona ermesi ile enerji maliyetlerindeki baskının hemen çözülmeyebileceğini gösteriyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) da enerji fiyatlarındaki sıçramanın büyüme ve enflasyon üzerindeki etkisinin birkaç haftalık bir dalgalanmanın ötesine geçebileceğini vurguluyor. ECB’nin Mart 2026 değerlendirmesine göre, enerji fiyat şokunun etkisiyle büyüme 2026 ve 2027’de zayıflıyor, toparlanma ise ancak 2028’de daha görünür hale geliyor. Banka ayrıca 2026 enflasyon görünümündeki yukarı yönlü revizyonda enerji fiyatlarının belirleyici rol oynadığını belirtiyor.
OECD: Geçici şok varsayımı bozulursa tablo ağırlaşabilir
OECD de mart sonunda yayımladığı ara raporda, mevcut projeksiyonların enerji piyasasındaki bozulmanın geçici olduğu varsayımına dayandığını kaydediyor. Buna karşın kurum, Hürmüz üzerinden sevkiyatın uzun süre aksaması veya enerji altyapısındaki kapanmaların sürmesi halinde daha yüksek enflasyon, daha düşük büyüme ve artan finansal istikrarsızlık riskine işaret ediyor. OECD’ye göre enerji fiyatlarındaki yeni sıçrama, küresel ekonominin dayanıklılığını test eden başlıca başlıklardan biri haline gelmiş durumda.
Uluslararası kurumların ortaklaştığı nokta, çatışma bugün sona erse bile enerjide ve makroekonomik göstergelerde normalleşmenin hemen gerçekleşmeyebileceği yönünde. IMF, IEA, ECB ve OECD kesin bir “toparlanma takvimi” vermiyor; ancak hepsi, enerji arzındaki bozulmanın, fiyat geçişkenliğinin ve finansal koşullardaki sıkılaşmanın savaşın bitiş tarihinden daha uzun süren bir maliyet yaratabileceğine işaret ediyor.
